สถาปัตยกรรมและลักษณะเด่นของสวนฟิน

สถาปัตยกรรมเป็นหนึ่งในแง่มุมภายนอกของทุกอารยธรรม ซึ่งสามารถสะท้อนรากฐานความเชื่อ พิธีกรรม และนวัตกรรมของชนชาติแต่ละแห่งได้ตลอดประวัติศาสตร์ สถาปนิกสามารถพัฒนาความรู้และทักษะของตนในการออกแบบพื้นที่ การใช้วัสดุ และเครื่องมือ โดยสร้างอาคารที่ตอบสนองความต้องการของผู้คน ดังนั้น สถาปัตยกรรมในแต่ละมุมโลกจึงพัฒนาขึ้นให้เหมาะสมกับภูมิอากาศและวัฒนธรรมท้องถิ่น

ในสถาปัตยกรรมอิหร่าน อาคาร การตกแต่ง และรายละเอียดต่าง ๆ สะท้อนถึงวัฒนธรรมและภูมิอากาศของประเทศ โดยเฉพาะ สวนอิหร่าน ที่มีลักษณะเฉพาะตัว ถูกยกให้เป็นสัญลักษณ์ของความน่าสนใจและความผูกพันของชาวอิหร่านกับธรรมชาติ จนสวนบางที่ในอิหร่านได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก เช่น สวนฟิน ซึ่งชาวอิหร่านเชื่อมโยงกับชื่อของนักการเมืองคนสำคัญและมีชื่อเสียงในศตวรรษที่ 19 ของอิหร่าน

สวนฟินอยู่ที่ไหน?

สวนฟินตั้งอยู่ในเขตเมืองกาชาน ทางตอนเหนือของจังหวัดอิสฟาฮาน เมืองกาชานมีชื่อเสียงจนถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของเมือง ตั้งอยู่ระหว่างภูเขาเคอร์เร็กซ์และพื้นที่ทะเลทรายในตอนกลางของอิหร่าน ทำให้เป็นพื้นที่เหมาะสมสำหรับการปลูกดอกกุหลาบโมฮัมมาดี ซึ่งเป็นที่ขึ้นชื่อว่ากุหลาบสำหรับทำน้ำกุหลาบที่ดีที่สุดของอิหร่านมาจากกาชาน การอยู่อาศัยในกาชานมีมาตั้งแต่ประมาณ 7,000 ปีที่แล้ว จากหลักฐานเนินดินซิลก์ ซึ่งอยู่ห่างจากสวนฟินเพียงไม่กี่กิโลเมตร

ประวัติสวนฟิน

ตามความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญบางคน สวนฟินถูกสร้างขึ้นในสมัยราชวงศ์ซาฟาวี (ศตวรรษที่ 16) อย่างไรก็ตาม มีผู้เชี่ยวชาญอีกกลุ่มหนึ่งเชื่อว่าสวนนี้มีมาตั้งแต่ก่อนยุคนั้น ที่แน่นอนคือในปี ค.ศ. 1572 หลังจากเกิดแผ่นดินไหวครั้งรุนแรงซึ่งทำลายหลายพื้นที่ของคาชาน สวนฟินก็ได้รับความเสียหายอย่างมากเช่นกัน หลังจากนั้น ชาวบ้านเรียกสวนแห่งนี้ว่า “สวนเก่า” เนื่องจากสภาพทรุดโทรม แต่ต่อมา พระเจ้าซาอับบาสที่ 1 (ครองราชย์ 1587–1629) ได้สั่งบูรณะสวนและเปลี่ยนชื่อเป็น “สวนใหม่” เพื่อเป็นการระลึกถึงพระกรุณาธิคุณของพระองค์

พระตำหนักสวนฟิน กาชาน – สถานที่ลอบสังหาร อามีร กาบีร

อามีร กาบีร เป็นนายกรัฐมนตรีคนแรกของพระเจ้านาเซรุดดีนชาห์ (ครองราชย์ 1848–1896) ดำรงตำแหน่งนี้ประมาณ 3 ปี แม้ระยะเวลาการดำรงตำแหน่งจะสั้น แต่การปฏิรูปของเขามีผลกว้างขวางและทรงอิทธิพล ทำให้เขาถือเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญที่สุดของประวัติศาสตร์อิหร่าน

เมื่อสิ้นสุดตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีของอามีร กาบีร ถูกขัดขวางโดยกลุ่มผู้ใกล้ชิดพระองค์และอิทธิพลจากต่างประเทศ ทำให้ถูกขับไล่ไปกาชาน และถูกลอบสังหารที่ ห้องอาบน้ำสวนฟิน ในปี ค.ศ. 1852 หลังเหตุการณ์ พระเจ้านาเซรุดดีนชาห์แสดงความสำนึกผิดหลายครั้ง แต่ผลกระทบต่ออามีร กาบีร และประวัติศาสตร์อิหร่านไม่อาจชดเชยได้

สถาปัตยกรรมและลักษณะเด่นของสวนฟิน

ในอิหร่านมีหลายพื้นที่ที่มีชื่อว่า “ฟิน” ซึ่งเชื่อว่าชื่อนี้ใช้เรียกสถานที่ที่มีน้ำไหลมาก การสร้างสวนฟินในพื้นที่ปัจจุบันก็ด้วยเหตุผลเดียวกัน คือมีน้ำไหลหลากอย่างเพียงพอ ปัจจุบันในสวนฟินและพื้นที่รอบ ๆ ยังมีคูน้ำไหลจากแหล่งน้ำชื่อว่า “น้ำพุสุไลมานีเยห์”  ในลานสวนมีการปลูกต้นสนและต้นพลับใหญ่ จำนวนต้นไม้ใหญ่ในสวนมากกว่า 500 ต้น บางต้นมีอายุประมาณ 450 ปี ผู้เชี่ยวชาญบางคนเชื่อว่าสวนนี้อาจถูกออกแบบโดย กิยาซุดดีน ญัมชีด กาชานี นักคณิตศาสตร์ชื่อดังแห่งศตวรรษที่ 14–15 หรือเชคบาฮาอี นักวิทยาศาสตร์และสถาปนิกผู้เชี่ยวชาญในศตวรรษที่ 16–17 อีกหนึ่งเอกลักษณ์ของสวนฟินคือ สระน้ำขนาดใหญ่ปูด้วยกระเบื้องฟ้าใส ด้านหลังสวนมีสระเล็กที่น้ำไหลผ่านท่อดินเผาไปสู่ น้ำพุ ภายในสวน ทำให้น้ำไหลเวียนอย่างสวยงามและเป็นเอกลักษณ์

การขึ้นทะเบียนสวนฟินในระดับชาติและระดับโลก

สวนฟินได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกแห่งชาติของอิหร่านในปี ค.ศ. 1935 ส่วนการขึ้นทะเบียนในระดับโลกเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 2011 เมื่อสวนอิหร่าน 9 แห่ง รวมถึงสวนฟิน ถูกบันทึกในบัญชีมรดกโลกของยูเนสโก