พิพิธภัณฑ์การวัดของเมืองตับรีซ แหล่งจัดแสดงเครื่องมือการวัดของมนุษย์ที่น่าสนใจที่สุด

ด้วยทำเลที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ เมืองตับรีซจึงสามารถเชื่อมต่อกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้รวดเร็วกว่าพื้นที่อื่น ๆ ในอดีต ตับรีซเปรียบเสมือนประตูที่อุปกรณ์และนวัตกรรมใหม่จากยุโรปและรัสเซียถูกนำเข้ามาเผยแพร่ในอิหร่าน ด้วยเหตุนี้ เมืองตับรีซจึงเป็น “เมืองแห่งสิ่งแรก ๆ” ในหลายด้านของประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของอิหร่าน  พิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัดตับรีซซึ่งตั้งอยู่ในบ้านโบราณแห่งหนึ่งของเมือง เป็นสถานที่จัดแสดงเครื่องมือสำหรับการวัดและการชั่งในอดีต เครื่องมือบางชนิด เช่น นาฬิกายุโรปรุ่นแรก ๆ ที่นำเข้ามาในอิหร่าน ได้ถูกใช้งานครั้งแรกที่เมืองตับรีซแห่งนี้

บ้านซัลมาซีและการปรับเปลี่ยนเป็นพิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัด

พิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัดตับรีซตั้งอยู่ในบ้านโบราณที่มีชื่อว่า “บ้านซัลมาซี” ซึ่งสร้างขึ้นในช่วงกลางสมัยราชวงศ์กอญาร์ เมื่อปี ค.ศ. 1874 บ้านหลังนี้ตั้งอยู่ในย่านมักซูดี ซึ่งเป็นย่านเก่าแก่ใจกลางเมืองตับรีซที่มีอาคารประวัติศาสตร์จำนวนมาก จุดที่น่าสนใจคือบ้านซัลมาซีตั้งอยู่ใกล้กับอาคารเทศบาลหรือที่รู้จักกันในชื่ออาคารจัตุรัสนาฬิกา โดยบนยอดหอคอยสูงกว่า 30 เมตรมีนาฬิกาขนาดใหญ่ติดตั้งอยู่ นาฬิกานี้มีหน้าปัด 4 ด้าน เพื่อให้ประชาชนสามารถมองเห็นเวลาได้จากทุกทิศทาง และจะตีบอกเวลาทุก ๆ 15 นาที

บ้านซัลมาซีได้รับการบูรณะในปี ค.ศ. 1995 และหลังจากนั้นอีก 6 ปี ได้ถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นพิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัด พิพิธภัณฑ์เปิดให้บริการในพื้นที่สามส่วนของบ้าน ได้แก่ ด้านตะวันตก ด้านตะวันออก และด้านเหนือ โดยมีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 875 ตารางเมตร

ส่วนต่าง ๆ ของพิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัดตับรีซ

ความสำคัญของการชั่งตวงวัดมีมากจนผูกพันกับชีวิตมนุษย์โดยตรง ด้วยเหตุนี้ ตั้งแต่อดีตกาลมนุษย์จึงพยายามประดิษฐ์เครื่องมือสำหรับการวัดและการชั่ง เครื่องมือเหล่านี้ในบางกรณีต้องมีความแม่นยำสูงมาก จนสามารถตรวจจับความแตกต่างเพียงเล็กน้อยของน้ำหนักหรืออุณหภูมิได้ ดังนั้น วิทยาการด้านการวัดจึงถือเป็นหนึ่งในศาสตร์ที่มีความละเอียดอ่อนและแม่นยำที่สุดในสมัยโบราณ และการสร้างเครื่องมือวัดต่าง ๆ ก็อาศัยองค์ความรู้ที่ทันสมัยที่สุดของยุคนั้น

ห้องจัดแสดงหลัก

ในห้องแรก มีการจัดแสดงเครื่องมือสำหรับการวัดและกำหนดเวลา เช่น แอสโตรเลบแบบแผ่นราบ และลูกโลกดาราศาสตร์ทำด้วยทองเหลือง ซึ่งเป็นของสมัยราชวงศ์กอญาร์ (คริสต์ศตวรรษที่ 19) เครื่องมือในส่วนนี้ใช้สำหรับแก้ปัญหาทางดาราศาสตร์ คำนวณปฏิทิน ระบุระยะห่างระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์และดาวเคราะห์ กำหนดเวลาการเกิดจันทรุปราคาและสุริยุปราคา ระบุเวลานมาซ ทิศหลักและทิศรอง กำหนดทิศกิบละห์ รวมถึงทำนายวันแดดออกและฝนตกในสัปดาห์และเดือนถัดไป

ห้องที่สองจัดแสดงเครื่องมือที่ใช้ในการสังเกตการณ์ท้องฟ้า โดยมีการนำเสนอ กล้องโทรทรรศน์หลายชิ้นที่นำเข้าจากประเทศต่าง ๆ เช่น ฝรั่งเศส นอกจากนี้ ยังมีแผ่นป้ายข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเครื่องมือวัดดาราศาสตร์โบราณให้ผู้เข้าชมได้ศึกษา

ส่วนอีกสามห้องของพิพิธภัณฑ์อุทิศให้กับการจัดแสดงนาฬิกา ซึ่งส่วนใหญ่ผลิตในเยอรมนี ฝรั่งเศส และสวิตเซอร์แลนด์ นาฬิกาเหล่านี้ทำจากโลหะผสม เช่น ม็อกรองและบรอนซ์ เคลือบด้วยทองหรือไม้ บางเรือนประดับด้วยงานลงยาและเซรามิก โดยนาฬิกาบางชิ้นมีอายุมากกว่า 200 ปี

ชั้นใต้ดินของพิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัดตับรีซ

ในชั้นใต้ดิน จัดแสดงเครื่องมือวัดสมัยใหม่หลายชนิด เช่น ตราชั่งละเอียดสำหรับทอง ขนาดต่าง ๆ, ตราชั่งเหล็กหล่อแบบตั้งโต๊ะจากรัสเซียที่ใช้ชั่งอาหาร  ตราชั่งสำหรับงานห้องปฏิบัติการทางการแพทย์  ตราชั่งสำหรับเด็กแรกเกิด  ตราชั่งสำหรับชั่งผ้าไหม, ตราชั่งเหล็กหลายขนาด  เครื่องชั่งขนาดใหญ่ที่ใช้ชั่งสินค้าใหญ่และหนัก, ก้อนถ่วงน้ำหนักสำหรับตราชั่ง, ตราชั่งเข็ม เครื่องตวงของเหลวและผลิตภัณฑ์น้ำมัน ปั๊มน้ำมันแบบมือหมุน รวมถึงเครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ใช้ในอาชีพเช่น ร้านขายของชำ ร้านตัดเย็บผ้า และร้านทำเครื่องหนัง สิ่งของหลากหลายและน่าสนใจเหล่านี้สามารถชมได้ในชั้นใต้ดินของพิพิธภัณฑ์

ส่วนตะวันตกของพิพิธภัณฑ์การชั่งตวงวัดตับรีซ

ในส่วนตะวันตกของพิพิธภัณฑ์ ซึ่งเดิมเป็นที่พักผ่อนของผู้อยู่อาศัยในบ้านช่วงฤดูใบไม้ผลิ มีการจัดแสดงเครื่องมือเฉพาะทางด้านอุตุนิยมวิทยาและธรณีวิทยา เช่น ปรอทวัดอุณหภูมิหลายชนิด  เครื่องวัดปริมาณน้ำฝน ไม้บรรทัดและมาตราส่วน วงเวียน  เครื่องวัดความลึก  เข็มทิศ รวมถึงเครื่องมือวัดเสริมต่าง ๆ เช่น เครื่องวัดความหนาแน่นของน้ำมัน  เครื่องวัดความชื้นของน้ำ  เครื่องวัดรอบเครื่องยนต์  ไม้เมตรพับได้ และเครื่องคิดเลขรุ่นแรก

หนึ่งในสิ่งของที่น่าสนใจในพิพิธภัณฑ์คือ ฟอสซิลต้นไม้โบราณอายุสี่ล้านปี ซึ่งจัดแสดงอยู่ในสวนของพิพิธภัณฑ์ ฟอสซิลนี้ถูกค้นพบเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมาในทุ่งโมกัน ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าต้นไม้นี้เติบโตในยุคธรณีวิทยาล่าสุด (Pliocene ของยุค Cenozoic) และหลังจากถูกฝังอยู่ใต้ดินได้กลายเป็นหินซิลิก้า